آيه دوم پيروى منافقين‌از هواهاى خودرا موجب ناتوانى درك آن‌ها از فهم سخنان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىداند كه خداوند آن را نهادن مهر بر دلها « طبع على القلوب » و بسته شدن كامل آن بر اثر هوا ناميده است . در آيات بسيارى پيروى از پدران يا محيط اجتماعى يا شرايط اقتصادى را دليل قوى در گمراهى انسان مىيابيم ولى تمامى اين اسباب و دلايل‌ارادى هستند كه تابع « خواست » خود انسان مىباشند و قرآن پيوسته او را دعوت مىكند كه خود را از فشارهاى اين عوامل متضادّ به منظور دستيابى به شناخت صحيح رهايى بخشد . 5 - آيا كسى كه خواهان رسيدن به حق نيست از عقل بهره مىجويد ؟ هرگز ، در همين جاست كه پيوند استوار ميان عقل و پيروى از حقّ را كشف مىكنيم . عقل به حقّ فرا مىخواند و دوست داشتن حقّ و اراده پيروى از آن ، فرد را به سوى عقل مىخواند و از همين جا ضرورت تسليم در برابر حق و استكبار نورزيدن در برابر آن ظهور مىكند و به ميزان تسليم در برابر حق و پيروى از راههاى آن نيروى عقل در انسان پيوند مىيابد و هرچه آدمى از پيش داوريهاى خود فاصله بيشترى بگيرد و نسبت به شناخت تمامى حقيقت آمادگى بيشترى بيابد به واقعيّت نزديكتر مىشود و از عقل بيشترى برخوردار است . تسليم در برابر حقّ با سه عامل در اتباط است :